Tổng quan về bệnh trầm cảm

Trầm cảm được phân loại là một dạng rối loạn khí sắc. Trầm cảm, về cơ bản, được mô tả như cảm giác buồn bã, mất mát, tuyệt vọng, hay đôi khi là giận dữ.

Các cảm giác tiêu cực trên ảnh huởng mạnh tới hoạt động hằng ngày của người bệnh. Người ta ước tính rằng có khoảng 1/20 người Mỹ bị trầm cảm (hay bị trầm cảm tác động).

Tại Việt Nam, chưa có thống kê chính thức về bệnh trầm cảm, nhưng số người mắc bệnh ngày càng tăng lên.

Người bệnh trầm cảm có trải nghiệm tâm lý không giống nhau. Trầm cảm có thể ảnh hưởng mạnh đến công việc hằng ngày của bạn, dẫn đến tốn thời gian và năng suất thấp hơn.

Trầm cảm cũng có thể gây ảnh hưởng tồi tệ đến các mối quan hệ gia đình và xã hội, và trầm trọng hơn một số bệnh mãn tính như :

  • Viêm khớp
  • Hen suyễn
  • Bệnh tim mạch
  • Ung thư
  • Bệnh tiểu đường
  • Béo phì

Điều quan trọng bạn cần biết là cảm giác tiêu cực, thất vọng, hay buồn bã là 1 phần bình thường của cuộc sống vì Stress hay căng thẳng diễn ra với tất cả mọi người.

Tuy nhiên với người không bị trầm cảm, sự thất vọng hay buồn bã sẽ nhanh chóng qua mau khi tình huống được giải quyết, ngược lại đối với người bị trầm cảm, họ không thể thoát khỏi cảm giác tiêu cực.

Nếu không được điều trị, trầm cảm có thể kéo dài hàng tháng, hàng năm, thậm chí hàng chục năm và nó có xu hướng tồi tệ hơn theo thời gian.

Tuy vậy, những người chấp nhận tìm kiếm sự điều trị có thể thấy những triệu chứng cải thiện sau vài tuần.

yeutheduc-tong-quan-benh-tram-cam

Tổng quan về bệnh trầm cảm

Phân loại trầm cảm

Trầm cảm có thể được phân loại dựa vào mức độ nghiêm trọng của nó. Một số người chỉ trải qua những giai đoạn nhẹ và tạm thời của chứng trầm cảm trong khi một số người khác có thể bị trầm cảm nặng hơn nhiều.

Bác sĩ tâm lý (tâm thần) sẽ giúp bạn đưa ra 1 kế hoạch điều trị hiệu quả dựa trên loại trầm cảm mà bạn mắc phải. Có 2 loại trầm cảm tổng quát : Rối loạn trầm cảm chính và rối loạn trầm cảm dai dẳng.

Rối loạn trầm cảm chính :

Đây là dạng trầm cảm nghiêm trọng nhất. Nó được đặc trưng bởi cảm xúc dai dẳng của nỗi buồn, tuyệt vọng, hoặc cảm giác bản thân vô giá trị.

Các cảm giác này không hề biến mất mặc dù các tình huống stress hay căng thẳng bên ngoài đã được giải quyết.

Bạn phải trải qua 5 hay nhiều hơn các triệu chứng dưới đây trong khoảng thời gian ít nhất 2 tuần để được chẩn đoán là trầm cảm lâm sàng :

  • Cảm thấy chán nản gần như cả ngày
  • Mất hứng thú trong hầu hết các hoạt động trong ngày.
  • Giảm cân hay tăng cân đáng kể
  • Không thể ngủ được hay ngủ quá nhiều.
  • Suy nghĩ hay hành động chậm chạp
  • Cảm thấy mệt mỏi và thiếu năng lượng gần như mỗi ngày.
  • Thường xuyên cảm thấy vô dụng hay tội lỗi.
  • Mất tập trung và khả năng quyết định.
  • Thường xuyên nghĩ tới cái chết hay có ý nghĩ tự sát

Rối loạn trầm cảm dai dẳng :

Rối loạn trầm cảm dai dẳng (PDD) là dạng trầm cảm nhẹ nhưng mãn tính. Triệu chứng thường kéo dài ít nhất 2 năm.

PDD có thể ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn nhiều hơn trầm cảm lâm sàn bởi vì nó kèo dài trong thời gian dài. Những người mắc rối loạn trầm cảm dai dẳng thường :

  • Mất hứng thú trong các hoạt động hằng ngày.
  • Cảm thấy vô vọng
  • Thiếu năng lượng.
  • Có lòng tự trọng thấp
  • Những người mắc chứng PDD thường bị coi là khó tính và không thể vui vẻ

Các hình thức trầm cảm và rối loạn tâm trạng khác có thể có những đặc điểm độc đáo hoặc phát triển trong những trường hợp cụ thể, làm cho chúng khó phân loại hơn.

Nguyên nhân gây ra trầm cảm :

Có nhiều nguyên nhân gây ra trầm cảm. Những chấn thương tâm lý hay thể lý thời ấu thơ có thể gây ra trầm cảm. Điều này do một số sự kiện tác động đến cách cơ thể phản ứng với sợ hãi hay các tình huống căng thẳng.

Một số người có nguy cơ cao bị trầm cảm do di truyền. Bạn rất có khả năng bị trầm cảm nếu gia đình bạn có lịch sử trầm cảm hay và các rối loạn tâm lý khác.

Các nguyên nhân thông thường khác bao gồm :

  • Cấu trúc não : Bạn có nguy cơ cao mắc trầm cảm nếu thuỳ trán của não hoạt động kém.
  • Điều kiện y tế ví dụ như bệnh mãn tính, mất ngủ hoặc rối loạn tăng động giảm chú ý.
  • Tiền sử lạm dụng ma tuý, rượu hay các chất kích thích khác
  • Một số người không có nguyên nhân rõ ràng cho chứng trầm cảm

Ngoài các nguyên nhân này, các yếu tố khác cho trầm cảm bao gồm :

  • Lòng tự trọng thấp hoặc căm ghét bản thân
  • Có lịch sử bệnh tâm thần
  • Một số loại thuốc cũng có thể gây trầm cảm
  • Stress, căng thẳng cường độ cao trong cuộc sống như mất mát người thân, thất nghiệp, ly hôn…
yeutheduc-stress-yeu-to-gay-benh-tram-cam

Stress – Yếu tố nguy cơ phổ biến gây bệnh trầm cảm

Chẩn đoán bệnh trầm cảm :

Không có 1 xét nghiệm cụ thể và duy nhất để chẩn đoán trầm cảm.

Tuy nhiên bác sĩ có thể chẩn đoán dựa trên các triệu chứng thể lý và đánh giá tâm lý. Thông thường, bác sĩ sẽ đặt một loạt các câu hỏi về tâm trạng, sự ngon miệng, chứng mất ngủ, mức độ hoạt động và suy nghĩ của bạn.

Vì trầm cảm có thể liên quan đến các vấn đề sức khoẻ khác, bác sĩ cũng có thể tiến hành khám sức khoẻ và xét nghiệm máu.

Đôi khi các vấn đề về tuyến giáp hoặc thiếu vitamin D cũng có thể gây trầm cảm.

Đừng bỏ qua các triệu chứng trầm cảm. Nếu tâm trạng của bạn trở nên tiêu cực một cách dai dẳng, hoặc tồi tệ hơn, hãy tìm trợ giúp y tế.

Trầm cảm là bệnh tâm thần nghiêm trọng có nguy cơ biến chứng. Trầm cảm không chỉ ảnh hưởng đến bản thân bạn mà cả với những người xung quanh. Nếu không được điều trị các biến chứng có thể bao gồm :

  • Tăng hay giảm cân
  • Đau cơ
  • Lạm dụng chất gây nghiện
  • Cơn hoảng loạn kịch phát
  • Vấn đề về các mối quan hệ xã hội.
  • Tự cô lập
  • Tự sát và suy nghĩ tự sát
  • Tự tổn thương cơ thể

Điều trị bệnh trầm cảm :

Sống chung với trầm cảm thực sự rất khó khăn, nhưng điều trị có thể giúp bạn cảm thấy tốt hơn.

Bạn nên nói chuyện với bác sĩ về các phương án điều trị. Bạn có thể kiểm soát thành công các triệu chứng bằng 1 hình thức điều trị.

Nhưng thông thường, phương án điều trị hiệu quả nhất là kết hợp các hình thức điều trị bằng thuốc, tâm lý trị liệu, và thay đổi lối sống

  • Điều trị bằng thuốc : Bác sĩ có thể  kê các loại thuốc chống trầm cảm, chống lo âu hoặc chống loạn thần
  • Liệu pháp tâm lý : Nói chuyện với nhà trị liệu tâm lý sẽ giúp bạn học được những kỹ năng mềm để đối phó với cảm giác tiêu cực
  • Liệu pháp ánh sáng : Tiếp xúc với liều lượng ánh sáng trắng được điều chỉnh giúp bạn cải thiện tâm trạng và chứng trầm cảm. Liệu pháp này thường được sử dụng với chứng trầm cảm theo mùa.
  • Các liệu pháp thay thế : Bạn có thể hỏi bác sĩ để áp dụng châm cứu và thiền. Một số thảo dược bổ sung cũng có thể giúp điều trị trầm cảm

Bạn nên nói chuyện với bác sĩ trước khi bổ sung hoặc kết hợp thuốc bổ với thuốc theo toa. Làm như vậy sẽ giúp ngăn ngừa biến chứng và các tác dụng phụ.

Thay đổi lối sống :

  • Tập thể dục là một trong những cách an toàn và hiệu quả nhất để cải thiện triệu chứng trầm cảm và ổn định tâm trạng.

30 phút tập thể dục với 3-5 ngày/tuần giúp tăng lượng endorphin trong cơ thể bạn, Endorphin là hóc môn kiểm soát cảm xúc vui vẻ và hạnh phúc.

  • Tránh dùng chất gây nghiện (rượu và ma tuý ) : Sử dụng chất gây nghiện có thể cải thiện tâm trạng của bạn trong thời gian ngắn, nhưng về lâu dài những chất này sẽ làm trầm cảm – lo âu trở nên trầm trọng hơn
  • Học cách nói không : Cảm giác quá tải trong công việc hay cuộc sống sẽ làm trầm trọng hơn các triệu chứng trầm cảm. Hãy đặt 1 ranh giới để kiểm soát cuộc sống tốt hơn.
  • Chăm sóc bản thân  : Ngủ nhiều hơn 1 chút, ăn một chế độ ăn uống lành mạnh, tránh tiếp xúc với những người tiêu cực, tham gia các hoạt động thú vị giúp cải thiện bệnh trầm cảm.

Đôi khi trầm cảm có thể không đáp ứng với dược liệu (thuốc men). Hãy trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng của bạn không cải thiện.

Kết luận

Trầm cảm là 1 rối loạn tâm lý nghiêm trọng. Trầm cảm có thể tạm thời hay dai dẳng trong nhiều năm.

Điều trị không phải lúc nào cũng làm trầm cảm biến mất hoàn toàn, nhưng việc điều trị chắc chắn sẽ giúp bạn cảm thấy tốt hơn, dễ quản lý các triệu chứng của trầm cảm hơn.

Hãy tìm kiếm sự giúp đỡ từ bác sĩ, các chuyên gia trị liệu và bám sát vào phác đồ điều trị của họ. Trao đổi về bác sĩ về tiến triển bệnh để kết hợp đúng đắn giữa thuốc men và liệu pháp.

Nếu 1 phương pháp điều trị không hiệu quả, bạn có thể thử và kết hợp các phương pháp khác.

 

Về Yeutheduc

Trả lời